KLUB ROZMOWY

Przewodnik ten jest adresowany do młodzieży w wieku 11-18 lat oraz nauczycieli i nauczycielek różnych etapów edukacyjnych. Zapraszamy w nim do zakładania w szkołach klubów dobrej rozmowy o uchodźcach i współczesnych migracjach. Mogą to być prowadzone na podobnych zasadach jak szkolne koła zainteresowań, choć ostateczna formuła powinna odpowiadać młodzieży. Materiał ten ma pomóc młodzieży krok po kroku zorganizować klub dobrej rozmowy, a także podsunąć proponowane tematy do dyskusji oraz wesprzeć w planowaniu przebiegu spotkań.

 

 

METODY PRACY I GARŚĆ INSPIRACJI W REALIZACJI KLUBU DOBREJ ROZMOWY

KLUB DOBREJ ROZMOWY O KSIĄŻCE, FILMIE CZY SZTUCE

Przykład: Książka

Fragmenty rozdziałów Proboszcz i Lekarz żywych i martwych z reportażu Jarosława Mikołajewskiego Wielki przypływ, Wyd. Dowody na istnienie, Warszawa 2015.

Młodzież czyta na lekcjach języka polskiego w klasie pierwszej szkoły średniej– jako kontekst do omawianych na lekcjach fragmentów Ewangelii rozdział Proboszcz, a w trzeciej rozdziały Proboszcz i Lekarz… jako kontekst do Dżumy Alberta Camusa. Za każdym razem dyskusję rozpoczynamy od pytania, czy zasady etyki chrześcijańskiej (w klasie I) oraz filozofii egzystencjalizmu (w III) postrzegamy współcześnie jako jedynie teoretyczne rozważania, czy też widzimy ich praktyczne realizacje w życiu. Następnie czytamy fragmenty tekstu i dalej prowadzicie rozmowę wokół pytania: czym/jakiego rodzaju doświadczeniem jest dla bohaterów reportażu spotkanie z uchodźcami, jak postrzegają to spotkanie. Rozmowa wokół tych pytań jest świetnym sposobem na wprowadzenie odmiennej (od dominującej w przestrzeni publicznej) perspektywy postrzegania zjawiska współczesnego uchodźstwa.

Anna Włodek, nauczycielka języka polskiego, II Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Staszica w Tarnowskich Górach

 

Przykład: film

Film Człowiek (Human) Yanna Arthusa-Bertranda, 2015

Zorganizowaliśmy seans tego dokumentu dla połowy szkoły (drugich klas liceum), a następnie wraz z pozostałymi nauczycielami i nauczycielkami polonist(k)ami przeprowadziliśmy dyskusje. Za każdym razem były to bardzo dobre rozmowy! Film jest piękny i poruszający, uczniowie i uczennice bardzo chętnie mówili o emocjach, jakie w nich wywołał (co nie zdarza się zbyt często). Jednocześnie, jako dokument, pozwala na przeżycie autentycznego, choć nie bezpośredniego spotkania z drugim człowiekiem, niosącym często trudny do wyobrażenia bagaż doświadczeń: uchodźstwa, wykluczenia, samotności, pogardy, ubóstwa… Z drugiej strony nie jest to film tylko o tym, co ludzi od siebie oddziela, lecz także o tym, co najgłębiej ich łączy. Nasi uczniowie i uczennice byli w stanie wszystkie te wątki podjąć i poddać refleksji.

Anna Włodek, II Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Staszica w Tarnowskich Górach

 

KLUB DOBREJ FILOZOFICZNEJ ROZMOWY – SOCRATES CAFE

Przykład Socrates Cafe

Klasa III ze szkoły podstawowej w Ożarowie Mazowieckim na lekcji etyki rozmawiała o uchodźcach na przykładzie bajki Posortowani ludzie B. Hessen. Zebrano różne pytania związane z treścią bajki: Dlaczego ludzie się dzielą?, Kto posortował ludzi?, Dlaczego Jadwisia nie lubi spać, przecież każdy lubi spać?, Co to znaczy być „porządnym Chińczykiem”?, Dlaczego ludzie są różni?, Lepiej, by ludzie się różnili, czy by byli jednakowi?. Potem dzieci rozmawiały o tym, dlaczego dzielimy się w grupy, jakie to uczucie należeć/nie należeć do grupy. Skąd wiemy, że ktoś jest obcy lub swój? Skąd się bierze lęk przed obcym? Kto wyznacza granice między ludźmi.

Dorota Stępniak, nauczycielka historii, Szkoła Podstawowa nr 1 w Ożarowie Mazowieckiem

 

KLUB DOBREJ ROZMOWY O PRASIE I MEDIACH

Przykład: Analiza wycinków prasowych

Rozmowę o sytuacji uchodźców i uchodźczyń rozpoczynam od analizy ich wizerunku tworzonego przez różne media. Młodzież przynosi na lekcje dwutygodniki, które ukazały się mniej więcej w tym samym czasie. Dziele klasę na grupy i każdą z nich proszę o zbudowanie obrazu uchodźcy na podstawie jednego tylko pisma (jest w nim mowa tylko o rozróbach, czy również o tym, że gdzieś uchodźcy wnieśli w życie społeczności istotną wartość, pokazują masy, które musza budzić lęk, czy jednostki przeżywające emocje).Uczniowie i uczennice mają za zadanie przeanalizować wybrane przez redakcje fotografie i podpisy pod nimi, tytuły i nagłówki artykułów. Podczas prezentacji efektów pracy okazuje się, jak bardzo zróżnicowane są „wizje świata” proponowane przez media. Wnioski pozwalają zdystansować się nieco do medialnego przekazu i włączyć krytyczne myślenie.

Link do webinarium Justyny Sucheckiej: www.bit.ly/2nDlOpI

Anna Włodek, nauczycielka języka polskiego, II Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Staszica w Tarnowskich Górach

 

„Mem jako gatunek internetowy” – refleksje po przeprowadzeniu lekcji

W klasach licealnych przeprowadziłam lekcję dotyczącą gatunków internetowych. Wśród nich znalazł się mem internetowy. Na wcześniejszej lekcji młodzież otrzymała zadanie domowe. Każda osoba miała wybrać jeden mem odnoszący się do dowolnego tematu i przedstawić go klasie na zajęciach. Uprzedziłam klasę, że pozwalam
na prowokację. Memy, które przygotowała młodzież, w zdecydowanej większości były tekstami żartobliwymi
(śmieszne koty, celebryci/celebrytki, sceny z życia ucznia/uczennicy). Poprosiłam młodzież, aby nazwała cechy/właściwości mema. Oto wnioski:

  • Istotny jest obrazek, do niego dołączony jest tekst. Ten sam obrazek może być łączony z różnymi tekstami.
  • Nie znamy autora/autorki mema.
  • Mem ma zachęcać do tego, żeby go „lajkować”, udostępniać (wiralność).

Później opowiedziałam o tym, że przyjrzałam się temu, jak w memach przedstawiany jest temat uchodźców/uchodźczyń. Wyświetliłam kilka przykładów (poniżej) i poprosiłam młodzież o ich analizę pod kątem wiarygodności oraz roli, jaką odgrywają w kwestii budowania opinii publicznej. Oto wnioski (kolejne cechy mema jako gatunku internetowego):

  • Mem nie opiera się o kategorię prawdy, ale o kategorię popularności, sensacyjności.
  • Mem często korzysta ze stereotypów – opiera się na uproszczeniu, emocjach, informacje w nim zawarte często są ogólne, trudne do zweryfikowania.
  • Istnieje zagrożenie, że odbiorcy/odbiorczynie, którzy bezkrytycznie przyjmą treść mema, zbudują swoje wyobrażenie o świecie w oparciu o fałszywe informacje.

Omawiając z młodzieżą memy, które przygotowałam, powoływałam się na fakty, które w danym memie były fałszowane (np. sprawa napaści seksualnych w Kolonii: http://bit.ly/2lUyqUm, atak terrorystyczny w Berlinie w świątecznym miasteczku: http://bit.ly/2oWNdDp. Młodzież zwróciła uwagę na to, że fałszywa, ale sensacyjna informacja, ma dużo większy zasięg niż prawda (wiralność).

Jadwiga Jarosz, nauczycielka języka polskiego, Zespół Szkół Plastycznych w Bielsku-Białej

 

KLUB DOBREJ ROZMOWY – WYCIECZKA POŁĄCZONA Z OBSERWACJĄ UCZESTNICZĄCĄ 

Przykład: Wycieczka do meczetu

Uczennice drugiej klasy gimnazjum w Milanówku postanowiły zrealizować projekt edukacyjny dotyczący islamu. Pomysł narodził się po obejrzeniu filmu Haifaa Al-Mansour Dziewczyna w trampkach. Po rozmowie o tym, co szczególnie je zainteresowało, uznały, że chcą zająć się zagadnieniem kobiet w islamie. Wyszukiwały informacje na ten temat w wielu źródłach i stworzyły listę pytań, na które poszukały odpowiedzi. Zaproponowały wycieczkę do meczetu w Warszawie, aby zadać te pytania imamowi i dowiedzieć się, jaka jest perspektywa islamu. Pytania dotyczyły zarówno samej religii, jak i kwestii społecznych, m.in. ról w społeczeństwie muzułmańskim czy ruchów feministycznych. Wycieczka do meczetu pozwoliła zarówno na poznanie szerszego kontekstu – wprowadzenie do zasad religii, poznanie postaci historycznych, w tym kobiet, które przyczyniły się do rozwoju nauki, jak i na rozwianie wielu wątpliwości i poznanie perspektywy imama jako osoby, do której muzułmanie zwracają się z pytaniami dotyczącymi wiary. Podczas spotkania uczennicom zrodziły się nowe pomysły, pomocne w realizacji projektu. Zaczęły planowanie kolejnych spotkań, by dobrze się przygotować i zadbać o obecność różnych perspektyw.

Agata Markiewicz, nauczycielka historii, Gimnazjum Społeczne MTE w Milanówku